Promo Wijnbouw Maasland Contactgegevens PWM

Maasland / Maasvallei Limburg

Het landschap van de geografische streek van de “Maasvallei Limburg” is in grote lijnen tot stand gekomen tijdens de ijstijden : koude en warmere periodes wisselden elkaar af. Het stromingskarakter en het verloop van de Maas wijzigden geregeld. Tijdens ijstijden breidden de ijskappen zich uit en ook in onze streken werd het kouder. Strenge vorst en het grotendeels ontbreken van vegetatie gaven aanleiding tot belangrijke erosie.

Steenpuin uit de Ardennen, Alpen en het Juragebergte werd afgezet in de streek waar zich nu de Grensmaas bevindt. Die afzettingen belemmerden de rivier, die zich vervolgens een nieuwe weg moest banen als een wilde rivier met vele nevengeulen. Uiteindelijk werden dikke grindpakketten afgezet.

Het huidige terrassenlandschap is ontstaan door insnijding van de rivier in de zelf afgezette pakketten grind en zand. In dit noordelijke traject van de Gemeenschappelijke Maas ontbreken de hoge steilranden die meer zuidelijk een sterk landschappelijk element vormen. De vallei wordt zichtbaar begrensd door de antropogene elementen nabij het traject van de winterdijken die wegen en bebouwingslinten of bebouwingskernen beschermen.

De historische Grensmaas (19e eeuw) was een dynamische, meanderende rivier met veel eilanden, zijarmen en waterhoudende nevengeulen (“strangen”). De op vele plaatsen brede zomerbedding had een nauw contact met de winterbedding via de strangen en stroomgeulen, van zomerdijken was geen sprake. De oeverzone bevatte veel stroken met ruigere vegetatie. Halverwege de 19e eeuw werd een zomerdijk tegen de rivier opgetrokken om in de winterbedding landbouw mogelijk te maken en in de Maas zelf trekscheepvaart. Hierdoor ontstond dus vrij recent een uiterwaardengebied. Het oorspronkelijk uitgestrekte en grillige landschap van geulen en zandbanken werd bedolven onder een nivellerend dek van klei, leem en zandleem.

Door opsluiting van de rivier in een smalle zomerbedding, verloor ze haar natuurlijke uitzicht. Enkel de meandering van de hoofdloop bleef behouden. De aanwezigheid van dikke grindpakketten leidde in de 20e eeuw tot commerciële grindwinningen. Deze leidden er toe dat waterpartijen achterbleven met een diepte van enkele tientallen meters. Momenteel krijgen deze plassen een nieuwe bestemming.

Nadat de trekvaart op de Maas wegviel (na de aanleg van het Julianakanaal vanaf 1935), werd de zomerdijk als gewone weg gebruikt. De zomerdijk aan Vlaamse zijde werd stelselmatig verhoogd om de landbouw en de grindwinningen in de winterbedding te beschermen. Door een verschil in beleid aan beide zijden van de landsgrens ontstond een asymmetrisch profiel in de Grensmaasvallei. Het huidige valleilandschap wordt gekenmerkt door restanten van de dynamische meandering, zoals eilandjes en oude meanders, zijarmen en nevengeulen. Andere getuigen zijn het typisch golvende microreliëf in weilanden en akkers en dijken uit verschillende periodes in de geschiedenis. De historische bebouwingskernen lagen vaak in overstroombaar gebied. De bebouwing staat daarom op een verhoging. Door de huidige zomerdijk is enkel de meandering van de Maasgeul behouden, waarbij nu geen actieve meandering meer plaatsvindt. In de uiterwaard, tussen de zomer- en winterdijk, liggen in dit traject enerzijds agrarische gebieden, met enkele bebouwde zones en anderzijds grote waterplassen, een combinatie van lopende grind- en zandwinningen en verlaten winningen met een gebruik voor recreatie of natuurontwikkeling.

Doordat de Maas erg diep ingesneden ligt en er weinig opgaande beplanting is, vormt de Maasvallei ruimtelijk één geheel tussen Nederland en België. Op dit schaalniveau is de Maas niet prominent zichtbaar in het landschap door de diepte van de geul en door de hoge zomerdijk aan Vlaamse kant. Enkel tijdens de vrij korte periodes van overstromingen wordt de buiten de zomerdijken getreden Maas zeer zichtbaar in het ganse valleigebied tussen de winterdijken.

De voorkomende landschapselementen zijn aan beide zijden van de landsgrens erg gelijkaardig. Maar naargelang de plaats op het Maastraject beheersen plassen, dan wel bebouwingskernen of landbouwpercelen het landschapsbeeld. Klimatologisch is de regio uniek in de Benelux : ingevolge een microklimaat dat het gevolg is van de beschutting door het Kempens Plateau, de valleivorm en de temperatuurbufferende werking van de Maas en de ingevolge grindontginning achtergebleven plassengebieden.

BOB Maasvallei
Nu is het nog Vlaamse landwijn. Een 'appellation' Maasvallei wijn zou er moeten komen, maar dat is moeilijk te realiseren voor ‘maar’ één professionele wijnbouwer. Karel Henckens produceert op Domein Aldeneyck (2008) zo’n 18.000 flessen per jaar, hetgeen toch bijna het dubbele is van de hele AOC Chateau-Grillet, die maar 10.000 bedraagt en ook maar één producent is. Enkele kilometers verder in het Nederlandse Thorn is er echter een wijndomein met een vergelijkbare terroir. Het zou een perfecte mogelijkheid zijn om een grensoverschrijdende appellation voor het Maasvallei in het leven te roepen. Bovendien zijn er enkele nieuwe wijngaarden aangeplant en zijn er nog meer gepland.

BOB Maasvallei